Το ρόβερ Curiosity της NASA αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ρομποτικούς εξερευνητές του Κόκκινου Πλανήτη, έχοντας προσεδαφιστεί στον Άρη τον Αύγουστο του 2012 με βασικό στόχο τη διερεύνηση της πιθανότητας ύπαρξης συνθηκών που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν μικροβιακή ζωή. Κατά την ανάβασή του στην κοιλάδα Valle Grande, το όχημα πραγματοποίησε μια εντυπωσιακή ανακάλυψη: εντόπισε ένα αχανές πεδίο από γεωμετρικά, πολυγωνικά μοτίβα που θυμίζουν κηρήθρα. Αν και παρόμοια σχήματα είχαν παρατηρηθεί ξανά σε μικρότερη κλίμακα, η συγκεκριμένη έκταση είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ στη διάρκεια της αποστολής.
- Το ρόβερ Curiosity εντόπισε ένα τεράστιο πεδίο πολυγωνικών σχηματισμών στην κοιλάδα Valle Grande του Άρη.
- Τα γεωμετρικά σχήματα έχουν διάμετρο περίπου 4 έως 8 εκατοστά (1,5 έως 3 ίντσες) και εκτείνονται όσο φτάνει το οπτικό πεδίο.
- Οι επιστήμονες εξετάζουν αν τα μοτίβα προήλθαν από αρχαίους κύκλους υγρασίας και ξηρασίας ή από συμπίεση ιζημάτων.
Μια «θάλασσα» από πολύγωνα στην κοιλάδα Valle Grande
Στο πλαίσιο πανοραμικής φωτογράφισης 360 μοιρών που κατέγραψε το ρόβερ στις 19 και 20 Ιουνίου —κατά την 4.930ή και 4.931η αρειανή ημέρα (sol) της αποστολής— οι πολυγωνικές δομές αποτυπώθηκαν να απλώνονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Τα σχήματα αυτά, που έχουν διάμετρο από 3,3 έως 7,6 εκατοστά (4 έως 8 εκατοστά), καλύπτουν ακόμη και τις πλαγιές ενός κοντινού λόφου ύψους 6 μέτρων (20 ποδιών) με την ονομασία Miraflores, ο οποίος καλύπτεται από ένα παχύ στρώμα άμμου.
«Έχουμε δει πολλά εντυπωσιακά τοπία μέσα από τα μάτια του Curiosity, αλλά αυτή η “θάλασσα” από πολύγωνα μας άφησε πραγματικά άφωνους», δήλωσε ο Άσγουιν Βασαβάντα, επιστήμονας του έργου στο Εργαστήριο Αεριώθησης (JPL) της NASA. «Μετρήσαμε προσεκτικά το σχήμα και τη χημική τους σύσταση και ελπίζουμε ότι τα δεδομένα θα περιέχουν στοιχεία για το πώς δημιουργήθηκαν αυτά τα χαρακτηριστικά».
Η ανάλυση της χημικής σύστασης και των μορφολογικών χαρακτηριστικών αυτών των πολυγώνων αναμένεται να αποκαλύψει τους ακριβείς μηχανισμούς που διαμόρφωσαν το αρχαίο περιβάλλον του Άρη.
Οι πιθανές αιτίες σχηματισμού και η σύνδεση με τη ζωή
Οι επιστήμονες της αποστολής εξετάζουν διάφορες πιθανές εξηγήσεις για τη δημιουργία αυτών των δομών. Ορισμένα παρόμοια πολύγωνα που είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν αποτελούσαν ρωγμές σε αρχαία στρώματα λάσπης, οι οποίες δημιουργήθηκαν από εναλλασσόμενους κύκλους υγρασίας και ξηρασίας. Παράλληλα, άλλοι παράγοντες που μπορεί να συνετέλεσαν περιλαμβάνουν τις διακυμάνσεις θερμοκρασίας (θερμού και ψυχρού) ή τη συμπίεση που εκτόπισε το νερό από τα ιζήματα όταν αυτά θάφτηκαν κάτω από νεότερα γεωλογικά στρώματα.
Η παρουσία τακτικών κύκλων υγρών και ξηρών περιόδων θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την πλανητική επιστήμη. Όπως είχε επισημάνει το 2023 ο Γουίλιαμ Ράπιν από το Ινστιτούτο Έρευνας στην Αστροφυσική και την Πλανητολογία της Γαλλίας, τέτοιοι κύκλοι θεωρούνται ευνοϊκοί —ή ακόμη και απαραίτητοι— για τη μοριακή εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει στην εμφανιση ζωής, καθώς προσφέρουν συνθήκες παρόμοιες με αυτές της αρχέγονης Γης.
Δεκατέσσερα χρόνια εξερεύνησης στο όρος Sharp
Από το 2014, το Curiosity αναρριχάται στο όρος Sharp, ένα βουνό ύψους περίπου 5 χιλιομέτρων (4,8 χιλιομέτρων), στους πρόποδες του οποίου υπήρχαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια λίμνες και ποτάμια. Κατά τη διάρκεια των 14 ετών παρουσίας του στον Άρη, το ρόβερ έχει επιβεβαιώσει ότι ο πλανήτης διέθετε κάποτε το νερό, τη χημεία και τα θρεπτικά συστατικά που απαιτούνται για τη φιλοξενία μικροβιακών μορφών ζωής.
Μεταξύ των σημαντικότερων ευρημάτων του περιλαμβάνονται κρύσταλλοι θείου, λαμπροί μετεωρίτες, καθώς και οργανικά μόρια με βάση τον άνθρακα που θεωρούνται προδάδρομοι του RNA και του DNA. Αν και παραμένει άγνωστο αν αυτά τα μόρια δημιουργήθηκαν από βιολογικές ή γεωλογικές διεργασίες, η ανακάλυψή τους επιβεβαιώνει ότι ο αρχαίος Άρης διέθετε την κατάλληλη χημική βάση για την υποστήριξη της ζωής.
Πιστεύετε ότι οι νέες ανακαλύψεις στην κοιλάδα Valle Grande θα επιβεβαιώσουν τελικά την ύπαρξη αρχαίας μικροβιακής ζωής στον Άρη; Μοιραστείτε την άποψή σας στα σχόλια.
