Το Πανεπιστήμιο της Γενεύης (UNIGE), ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα ακαδημαϊκά ιδρύματα της Ευρώπης στην έρευνα της συμπεριφορικής επιστήμης, εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αξιολογούν τα αποτελέσματα των συνηθειών τους στο περιβάλλον. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Sustainability, η πλειονότητα των ανθρώπων υπερεκτιμά συστηματικά τη θετική επίδραση που έχουν στο κλίμα καθημερινές πρακτικές όπως η ανακύκλωση, ενώ παράλληλα υποτιμά τη δραστική αποδοτικότητα ουσιαστικών αλλαγών, όπως η περικοπή των αεροπορικών ταξιδιών ή η διαβίωση χωρίς αυτοκίνητο.
- Έρευνα σε σχεδόν 3.000 άτομα εξέτασε την ικανότητα των πολιτών να αξιολογούν σωστά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
- Δύο ψυχολογικές μεροληψίες οδηγούν στην υπερεκτίμηση δράσεων χαμηλής αποδοτικότητας, όπως η ανακύκλωση.
- Οι πλέον αποτελεσματικές αποφάσεις, όπως η αποφυγή πτήσεων και η χρήση ηλεκτρικού οχήματος, υποτιμώνται συστηματικά.
Ψυχολογικές παγίδες διαμορφώνουν λανθασμένες εντυπώσεις
Η μελέτη βασίστηκε σε δείγμα σχεδόν 3.000 συμμετεχόντων και ανέλυσε συνολικά 32 ατομικές περιβαλλοντικές δράσεις. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον μεταδιδακτορικό ερευνητή Mario Herberz από το Εργαστήριο Καταναλωτικών Αποφάσεων και Βιώσιμης Συμπεριφοράς του UNIGE, εστίασαν στην έννοια της «ανθρακικής επάρκειας» (carbon competence). Η ικανότητα αυτή αφορά την ακριβή εκτίμηση του αντικτύπου που έχει κάθε ενέργεια στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, στοιχείο απαραίτητο για τη λήψη σωστών αποφάσεων.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι πολίτες θεωρούν εξαιρετικά αποτελεσματικές δράσεις όπως η ανακύκλωση, η χρήση ανακυκλωμένων υλικών, η αγορά ενεργειακά αποδοτικών οικιακών συσκευών, η μόνωση της κατοικίας και η τηλεεργασία. Αντίθετα, υποτιμούν την ισχυρή θετική επίδραση που έχει η διακοπή των αεροπορικών ταξιδιών, η μετακίνηση χωρίς αυτοκίνητο, η μετάβαση σε ηλεκτρικό όχημα, η αποφυγή πτήσεων μεγάλων αποστάσεων και η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η διαφορά αυτή οφείλεται στην «ευρετική της διαθεσιμότητας» και την «παρακινούμενη αιτιολογική σκέψη», καθώς οι άνθρωποι θεωρούν αποτελεσματικότερες τις δράσεις που προβάλλονται συχνότερα ή τις συνήθειες που ήδη εφαρμόζουν οι ίδιοι για να διατηρήσουν μια θετική αυτοεικόνα.
Οι οριζόντιες εκστρατείες ενημέρωσης συναντούν περιορισμούς
Η επιστημονική ομάδα εξέτασε επίσης διάφορες παρεμβάσεις για τη διόρθωση αυτών των στρεβλώσεων. Μεταξύ αυτών, δοκιμάστηκε η παροχή ετοιμων καταλόγων με δράσεις υψηλού αντικτύπου, καθώς και η χρήση δεικτών όπως το συμπεριφορικό κόστος (ο χρόνος, η προσπάθεια ή το οικονομικό κόστος μιας ενέργειας) και η κοινωνική εξάπλωση μιας συνήθειας.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ανταπόκριση των ατόμων σε αυτά τα εργαλεία ποικίλλει σημαντικά. Αυτό σημαίνει ότι οι γενικές εκστρατείες ενημέρωσης δεν φέρνουν τα ίδια αποτελέσματα σε όλους. Για να ενισχυθεί η υιοθέτηση πραγματικά δραστικών μέτρων, οι στρατηγικές επικοινωνίας των φορέων και των κυβερνήσεων οφείλουν να προσαρμόζονται στα διαφορετικά προφίλ του πληθυσμού, εστιάζοντας στην υπέρβαση των συγκεκριμένων ψυχολογικών εμποδίων.
Πόσο ακριβώς θεωρείτε ότι συμβάλλουν οι δικές σας καθημερινές επιλογές στη μείωση των εκπομπών; Μοιραστείτε τις απόψεις σας στα σχόλια.
