Η διαπροσωπική περιέργεια — η επιθυμία μας να μάθουμε για τη ζωή και τα συναισθήματα των άλλων — αποτελεί θεμέλιο για τη δημιουργία ουσιαστικών ανθρώπινων δεσμών. Ωστόσο, στην καθημερινή επικοινωνία, οι άνθρωποι συχνά αποφεύγουν να κάνουν ερωτήσεις στους συνομιλητές τους. Νέα επιστημονική έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης αποκαλύπτει ότι η πολιτισμική διαμόρφωση, τα στερεότυπα φύλου και η προσκόλληση σε παραδοσιακά ανδρικά πρότυπα περιορίζουν τη διάθεσή μας να εκδηλώσουμε ενδιαφέρον για τους γύρω μας, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα των κοινωνικών μας σχέσεων.
- Έρευνα σε μαθητές 11-13 ετών έδειξε ότι τα αγόρια είχαν διπλάσιες πιθανότητες να δηλώσουν πως δεν έχουν καμία ερώτηση να κάνουν στους οικείους τους.
- Η προσκόλληση σε στερεότυπα ανδρισμού συνδέεται αρνητικά με τη διαπροσωπική περιέργεια και την ποιότητα των φιλικών δεσμών.
- Εκπαιδευτικό πρόγραμμα 26 μαθημάτων σε σχολεία της Νέας Υόρκης ενίσχυσε τη συναισθηματική σύνδεση των μαθητών.
Πώς οι προσωπικές παρατηρήσεις οδήγησαν στην επιστημονική διερεύνηση
Η αφορμή για τη μελέτη αυτή ξεκίνησε όταν η Νιόμπη Γουέι (Niobe Way), καθηγήτρια εφαρμοσμένης ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2007 μετά από διαμονή λίγων μηνών στη Σανγκάη. Παρατήρησε τότε ότι κανένας από τον φιλικό της κύκλο δεν υπέβαλε ερωτήσεις σχετικά με την εμπειρία που είχε ζήσει. Η διαπίστωση αυτή την ώθησε να εξετάσει έναν τομέα που η επιστημονική κοινότητα είχε παραμελήσει, καθώς οι προγενέστερες έρευνες για την περιέργεια εστίαζαν κυρίως στο ενδιαφέρον για τον φυσικό, υλικό και επιστημονικό κόσμο.
Στον τομέα της αναπτυξιακής ψυχολογίας, η κατανόηση του τρόπο που αλληλεπιδρούν τα παιδιά είναι καθοριστική. Η κοινωνικοποίηση διαμορφώνει τις συνήθειες επικοινωνίας από μικρή ηλικία, με αποτέλεσμα οι συμπεριφορές που ενθαρρύνονται ή αποθαρρύνονται στην παιδική ηλικία να μεταφέρονται αυτόματα και στην ενηλικίωση.
Τα ευρήματα των μελετών και ο ρόλος των στερεοτύπων
Στο πλαίσιο των ερευνών της σε παιδιά και εφήβους, η ομάδα της Γουέι εξέτασε 389 μαθητές ηλικίας 11 έως 13 ετών, ζητώντας τους να αναφέρουν δύο ερωτήσεις που θα ήθελαν να κάνουν στους φίλους, τους εκπαιδευτικούς ή τους γονείς τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι μαθητές εξέφραζαν την επιθυμία να μάθουν για την προσωπική ζωή των άλλων διατηρούσαν ποιοτικότερες φιλίες και υψηλότερα επίπεδα ευημερίας. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι τα αγόρια είχαν διπλάσιες πιθανότητες από τα κορίτσια να δηλώσουν ότι δεν έχουν καμία απολύτως ερώτηση.
Η υιοθέτηση αυστηρών ανδρικών στερεοτύπων συνδέεται άμεσα με τη μειωμένη διάθεση για ακρόαση των εμπειριών των άλλων ανθρώπων.
Σε μεταγενέστερη δημοσίευσή της, η ερευνητική ομάδα αξιολόγησε τον βαθμό στον οποίο οι έφηβοι αποδέχονταν παραδοσιακά πρότυπα ανδρισμού. Η ανάλυση έδειξε ότι όσο υψηλότερη ήταν η συμφωνία με τέτοιες αντιλήψεις, τόσο χαμηλότερη ήταν η διαπροσωπική περιέργεια, γεγονός που οδηγούσε σε λιγότερο χρόνο με φίλους και μειωμένη κοινωνική υποστήριξη.
Τα επόμενα βήματα και η καλλιέργεια της διαπροσωπικής σύνδεσης
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, σχεδιάστηκε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Listening with Curiosity Project», το οποίο περιλαμβάνει 26 μαθήματα για μαθητές των δημοσίων σχολείων της Νέας Υόρκης. Το πρόγραμμα διδάσκει τη χρήση ανοιχτών ερωτήσεων και τεχνικών ενεργητικής ακρόασης. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι η εφαρμογή του αύξησε την περιέργεια και βελτίωσε την ποιότητα των φιλικών σχέσεων, με τα αγόρια να σημειώνουν τη μεγαλύτερη πρόοδο.
Η καλλιέργεια της διαπροσωπικής περιέργειας μπορεί να επανενεργοποιηθεί τόσο στα παιδιά όσο και στους ενηλίκους μέσω της συστηματικής εξάσκησης.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η ευρύτερη εφαρμογή παρόμοιων πρωτοβουλιών, αλλά και η υιοθέτηση απλών πρακτικών από τους ενηλίκους. Η έναρξη μιας συζήτησης με ερωτήσεις γύρω από αγαπημένες παιδικές αναμνήσεις ή η ανοιχτή αναφορά στα οφέλη των ουσιαστικών ερωτήσεων σε κοινωνικές συγκεντρώσεις μπορούν να αποτελέσουν το πρώτο βήμα για τη βελτίωση της επικοινωνίας μας.
Εσείς κάνετε συχνά ουσιαστικές ερωτήσεις στους φίλους και τους συνομιλητές σας; Μοιραστείτε τις εμπειρίες σας στα σχόλια.
