Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η Ευρώπη απέναντι σε ένα κύμα καταστροφικών megafires, με ειδικούς, μετεωρολόγους και κυβερνητικά στελέχη να εκπέμπουν σήμα κινδύνου για τις δραματικές επιπτώσεις στην οικονομία και τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με αναλύσεις των Financial Times και στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχεδόν 5 εκατομμύρια στρέμματα έχουν ήδη γίνει στάχτη, ενώ το άμεσο κόστος αποκατάστασης ξεπερνά τα 3,1 δισεκατομμύρια ευρώ στις πλέον πληγείσες χώρες της Ευρωζώνης. Την ίδια ώρα, οι μετεωρολογικές προβλέψεις για τον Αύγουστο προμηνύουν νέους καύσωνες και «τροπικές νύχτες» στη Μεσόγειο, επιτείνοντας την πίεση στις υποδομές.
- Το κόστος αποκατάστασης από τις φετινές πυρκαγιές στην Ευρωζώνη ξεπερνά ήδη τα 3,1 δισ. ευρώ.
- Σχεδόν 5 εκατομμύρια στρέμματα γης έχουν καεί στους πρώτους μήνες της αντιπυρικής περιόδου.
- Οι επιστήμονες προειδοποιούν για αύξηση των «τροπικών νυχτών» με θερμοκρασίες άνω των 20 °C στη Μεσόγειο.
- Νέες τεχνολογίες, όπως σμήνη drones, τεχνητή νοημοσύνη και αυτόνομα μέσα, επιστρατεύονται για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν για ανυπολόγιστο κόστος από τις καταστροφές
Το πραγματικό οικονομικό τίμημα των πυρκαγιών ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερο από τις αρχικές εκτιμήσεις. Η Σάρα Μάγιερ, ειδικός στα κλιματικά οικονομικά στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Ζυρίχης (ETH Zurich), επισημαίνει πως οι υπολογισμοί για τις απώλειες στο ΑΕΠ των μεσογειακών χωρών ενδέχεται να ανατραπούν δραματικά. «Αν οι πυρκαγιές φτάσουν τελικά στις πόλεις, το κόστος θα είναι πολύ, πολύ μεγαλύτερο», τονίζει χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι σε περιόδους με ταυτόχρονα μέτωπα ο ρυθμός ανάπτυξης μπορεί να υποχωρήσει έως και κατά 4,5%.
Παράλληλα, έντονος προβληματισμός επικρατεί για τη διαχείριση των κονδυλίων πρόληψης. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, οι δαπάνες για την πρόληψη μειώθηκαν από τα 364 εκατομμύρια ευρώ το 2009 σε μόλις 144 εκατομμύρια ευρώ το 2024, ενώ τα κονδύλια κατάσβεσης παρέμειναν σταθερά στα 417 εκατομμύρια ευρώ.
«Υπάρχει μια ορισμένη ειρωνεία σε αυτό, καθώς η πρόληψη είναι αποδεδειγμένα η καλύτερη μακροπρόθεσμη επένδυση και πολύ φθηνότερη από την καταστολή», υπογραμμίζει ο οικονομολόγος Εμίλιο Βιθουέτε Λουτσιάνο από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης.
Οι μετεωρολόγοι βλέπουν επιμονή των ακραίων θερμοκρασιών τον Αύγουστο
Οι προοπτικές για το υπόλοιπο του καλοκαιριού παραμένουν ανησυχητικές. Η Ιωάννα Βεργίνη, ιδρύτρια της πλατφόρμας μετεωρολογικών προβλέψεων WFY24, επισημαίνει στο Euronews Earth ότι «όλες οι εποχιακές προβλέψεις δείχνουν ότι ο Αύγουστος θα είναι θερμότερος από το κανονικό σε ολόκληρη την Ευρώπη, με το ισχυρότερο σήμα καύσωνα να εντοπίζεται στη Μεσόγειο και τη νοτιοανατολική Ευρώπη».
Η ίδια εξηγεί ότι η υπερθέρμανση της Μεσογείου επηρεάζει άμεσα τις χερσαίες περιοχές, κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας. Πόλεις όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, η Ρώμη, η Νάπολη, η Βαρκελώνη, η Βαλένθια, η Νίκαια και το Σπλιτ αναμένεται να βιώσουν συνεχιζόμενες «τροπικές νύχτες», όπου ο υδράργυρος δεν υποχωρεί κάτω από τους 20 °C. Παράλληλα, ακόμη και η Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου προειδοποιεί για μέγιστες θερμοκρασίες που ενδέχεται να φτάσουν τους 35 °C.
Για την αξιολόγηση αυτών των φαινομένων, η επιστημονική κοινότητα αξιοποιεί πλέον τη μεθοδολογία της «απόδοσης ευθύνης για ακραία φαινόμενα» (attribution science). Συγκρίνοντας τη σημερινή συχνότητα και ένταση των καυσώνων με εξομοιώσεις ενός κόσμου χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, οι ερευνητές μπορούν να προσδιορίσουν με ακρίβεια πώς η αύξηση των παγκόσμιων θερμοκρασιών επιτείνει τα φαινόμενα.
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει τη νέα πραγματικότητα με τεχνολογικά μέτρα
Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας της Ελλάδας προειδοποιεί ότι η χώρα και η Ευρώπη έχουν εισέλθει σε μια «νέα εποχή» καταστροφικών πυρκαγιών. Τα megafires χαρακτηρίζονται από ακραία θερμικά φορτία, ελάχιστη υγρασία της καύσιμης ύλης και ικανότητα να εκτοξεύουν κηλιδώσεις εκατοντάδες μέτρα μακριά, ξεπερνώντας ακόμα και συντηρημένες αντιπυρικές ζώνες.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι μεγάλες πυρκαγιές διαφέρουν ριζικά από όσες αντιμετωπίζαμε στο παρελθόν, καθιστώντας τα παραδοσιακά μέσα κατάσβεσης λιγότερο αποτελεσματικά απέναντι στα ακραία θερμικά φορτία.
Στη μάχη αυτή επιστρατεύονται νέα τεχνολογικά εργαλεία. Στις πρόσφατες επιχειρήσεις στην Αττική και τη Βοιωτία, κομβικό ρόλο διαδραμάτισαν τα ελικόπτερα Erickson, τα οποία επισημαίνεται ότι μπορούν να επιχειρούν παρά τους ισχυρούς ανέμους, τροφοδοτούμενα από ειδικές μεταλλικές δεξαμενές νερού χωρητικότητας 25 έως 100 κυβικών μέτρων που εγκαταστάθηκαν κοντά στις πληγείσες περιοχές. Παράλληλα, μέσω του προγράμματος «Antinero», διατέθηκαν περισσότερα από 19,1 εκατομμύρια ευρώ για καθαρισμούς δασών και διανοίξεις αντιπυρικών ζωνών.
Σε διεθνές επίπεδο, η τεχνολογική φαρέτρα εμπλουτίζεται με σμήνη drones θερμικής απεικόνισης, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης όπως το Google FireSat για την πρόβλεψη της εξάπλωσης του μετώπου, δορυφόρους νέας γενιάς, αυτόνομα ερπυστριοφόρα ρομπότ και βιοδιασπώμενα επιβραδυντικά τζελ που εμποδίζουν τις αναζωπυρώσεις.
Ποιες τεχνολογικές λύσεις ή μέτρα πρόληψης θεωρείτε πιο αποτελεσματικά για την προστασία των δασών μας; Μοιραστείτε την άποψή σας στα σχόλια.
