Σε μια πρωτοφανή έξαρση πολεμικής ρητορικής, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε δημόσια ότι προτίθεται να ανακηρύξει τα Στενά του Ορμούζ ως «έδαφος των ΗΠΑ» μόλις ολοκληρωθούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Μιλώντας ενώπιον αξιωματικών της αστυνομίας στη Νέα Υόρκη, ο Αμερικανός ηγέτης ισχυρίστηκε πως η Τεχεράνη υφίσταται βαριά ήττα στον πόλεμο που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου, χαρακτηρίζοντας τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό ως αδιαπέραστο ατσάλινο τείχος. Η δήλωση αυτή προκάλεσε την άμεση αντίδραση της ιρανικής διπλωματίας, ενώ το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ προανήγγειλε νέες, αυστηρότερες οικονομικές κυρώσεις για την ερχόμενη εβδομάδα.
- Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ θα ανακηρύξουν σύντομα τα Στενά του Ορμούζ ως αμερικανικό έδαφος.
- Το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών προανήγγειλε μέτρα πρωτοφανούς οικονομικής απομόνωσης κατά του Ιράν.
- Η Τεχεράνη απέρριψε τους ισχυρισμούς Τραμπ, δηλώνοντας ότι ο στρατηγικός δίαυλος παραμένει υπό τον δικό της έλεγχο.
- Η ναυσιπλοΐα στο πέρασμα έχει συρρικνωθεί δραματικά σε μονοψήφιο αριθμό πλοίων ημερησίως.
Οι εμπρηστικές δηλώσεις Τραμπ και η αδιαλλαξία για τις τιμές καυσίμων
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ ως διεθνή προσφορά, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Πρέπει να θυμάστε ότι αυτό που κάνουμε είναι μια μεγάλη υπηρεσία για τον κόσμο, όχι μόνο για εμάς». Παράλληλα, αναφερόμενος στις επιπτώσεις της σύγκρουσης στο κόστος ζωής των Αμερικανών πολιτών, εμφανίστηκε απόλυτος.
«Όταν πρέπει να πληρώσετε λίγο περισσότερο για τη βενζίνη σας, δεν θα ζητήσω ποτέ συγγνώμη. Έκανα το σωστό», τόνισε ο Ντόναλντ Τραμπ, συμπληρώνοντας πως μια «σατανική χώρα» δεν επιτρέπεται να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Ο Τραμπ απέρριψε επίσης τις ανησυχίες για τις συνθήκες διαβίωσης του προσωπικού στο αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, υποστηρίζοντας ότι η εννιάμηνη αποστολή του στη Μέση Ανατολή «δεν είναι ούτε κατά διάνοια αρκετή» και προαναγγέλλοντας την αντικατάστασή του από άλλο παρόμοιο σκάφος.
Η απάντηση της Τεχεράνης και η διπλωματική αντιπαράθεση
Άμεση ήταν η αντίδραση της ιρανικής πλευράς στις ανακοινώσεις της Ουάσιγκτον. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, διαμήνυσε μέσω αναρτήσεών του ότι η χώρα του «δεν πρόκειται να τρομοκρατηθεί» από τις αμερικανικές απειλές. Ο Ιρανός διπλωμάτης υπογράμμισε ότι τα Στενά του Ορμούζ εμπίπτουν στα χωρικά ύδατα του Ιράν και θα παραμείνουν ακλόνητα υπό την κυριαρχία και τον έλεγχο της Τεχεράνης.
Η διπλωματική αυτή σύγκρουση διαδραματίζεται σε μια περίοδο όπου οι διαπραγματεύσεις για εκεχειρία έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο. Παρά το μνημόνιο συναντίληψης που είχε υπογραφεί τον Ιούνιο για την εξασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης των εμπορικών σκαφών, αμφότερες οι πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβιάσεις, οδηγώντας σε εκ νέου αναζωπύρωση των εχθροπραξιών.
Πρωτοφανή οικονομικά μέτρα προαναγγέλλει το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών
Στο ίδιο επιθετικό μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ. Σε δηλώσεις του στο δίκτυο Newsmax, ο Μπέσεντ προανήγγειλε νέες κυρώσεις για την ερχόμενη εβδομάδα.
«Θα εφαρμόσουμε μέτρα που δεν έχουν ξαναδεί ποτέ στην ιστορία της οικονομικής απομόνωσης μιας χώρας», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ.
Ο ίδιος εξήγησε ότι η αμερικανική στρατηγική συνδυάζει την οικονομική ασφυξία με τον συνεχιζόμενο αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, φέρνοντας ως παράδειγμα την οικονομική κατάρρευση της Βενεζουέλας υπό καθεστώς αποκλεισμού. Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολιν Λίβιτ διευκρίνισαν τις προτεραιότητες της διοίκησης, θέτοντας ως πρώτο στόχο τη διατήρηση των τιμών των καυσίμων σε χαμηλά επίπεδα και ως δεύτερο την αποτροπή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Το νομικό πλαίσιο και η πραγματικότητα στο πεδίο των Στενών
Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, τα διεθνή στενά διέπονται από ειδικό καθεστώς ναυσιπλοΐας, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε ανακήρυξη κυριαρχίας ή προσάρτησης αντικείμενο έντονης νομικής και διπλωματικής αμφισβήτησης. Τα Στενά του Ορμούζ συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και αποτελούν τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, από όπου πριν τον πόλεμο διέρχονταν καθημερινά περισσότερα από 130 πλοία, μεταφέροντας το 20% της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου.
Σήμερα, η εικόνα στη θαλάσσια περιοχή είναι δραματικά διαφορετική. Στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακών δεδομένων Kpler δείχνουν ότι η κίνηση έχει καταρρεύσει σε μονοψήφιους αριθμούς, με μόλις δύο πλοία να διασχίζουν το πέρασμα την Παρασκευή, πέντε την Τετάρτη και εννέα την Πέμπτη. Όπως επισημαίνει ο αναλυτής της Verisk Maplecroft, Τόρμπγιορν Σόλβεντ, η ικανότητα επηρεασμού της ναυσιπλοΐας στα Στενά αποτελεί το βασικό εργαλείο πίεσης της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις, γεγονός που καθιστά τον έλεγχο του περάσματος κομβικό σημείο για την παγκόσμια οικονομία.
