Σε νέα τροχιά όξυνσης εισέρχεται η αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή, καθώς το Ιράν προειδοποιεί με «σεισμικής» κλίμακας αντίποινα κάθε χώρα που θα συνδράμει στον «οικονομικό πόλεμο» των Ηνωμένων Πολιτειών. Η προειδοποίηση διατυπώθηκε δια στόματος του γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας της χώρας, Μοχσέν Ρεζαΐ, ενόψει της ανακοίνωσης νέων αμερικανικών κυρώσεων από τον Υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ. Η Τεχεράνη διαμηνύει πως οποιαδήποτε εμπλοκή στη συρρίκνωση των εξαγωγών της θα οδηγήσει σε πλήρη διακοπή της ροής πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, ορθώνοντας μέτωπο απέναντι στην Ουάσινγκτον και τους συμμάχους της.
- Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν προειδοποίησε για «σεισμικά» αντίποινα σε όσους εφαρμόσουν τις αμερικανικές κυρώσεις.
- Οι ΗΠΑ προαναγγέλλουν αυστηρά οικονομικά μέτρα, ζητώντας παράλληλα τη συνεργασία της Κίνας που απορροφά πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου.
- Η Τεχεράνη απειλεί με αποκλεισμό των εναλλακτικών θαλάσσιων οδών εξαγωγής ενέργειας στον Περσικό Κόλπο.
Η Τεχεράνη απειλεί με ευθεία αντίποινα όσους συμμετάσχουν στον αμερικανικό αποκλεισμό
Ο Μοχσέν Ρεζαΐ ξεκαθάρισε ότι κάθε κράτος που θα συμμετάσχει στους περιορισμούς σε βάρος της ιρανικής οικονομίας θα αντιμετωπιστεί ως εχθρικό. Οι δηλώσεις αυτές ακολούθησαν τις εξαγγελίες του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για μια πρωτοφανή οικονομική εκστρατεία, η οποία προβλέπει σοβαρές συνέπειες για όποια χώρα παρέχει οικονομική «σανίδα σωτηρίας» στο Ιράν.
«Οποιαδήποτε χώρα λάβει μέρος στην επιβολή οικονομικών περιορισμών σε εμάς θα θεωρηθεί εχθρός», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρεζαΐ, τονίζοντας πως δεν θα επιτραπεί να φύγει «ούτε σταγόνα πετρελαίου» από την περιοχή του Κόλπου.
Από την πλευρά του, ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν υπογράμμισε ότι η χώρα του βρίσκεται σε έναν «πλήρους κλίμακας οικονομικό, στρατιωτικό και στρατηγικό πόλεμο», απορρίπτοντας τις εκτιμήσεις της Ουάσινγκτον ότι το Ιράν θα κατέρρεε οικονομικά.
Οι ισορροπίες στον Περσικό Κόλπο και οι επιπτώσεις στις παγκόσμιες ενεργειακές οδούς
Η ένταση αυτή αγγίζει άμεσα τα γειτονικά κράτη του Κόλπου, τα οποία φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και βασίζονται στις θαλάσσιες οδούς για τις δικές τους εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η απειλή για στόχευση εναλλακτικών διαδρομών εκτός των Στενών του Ορμούζ, όπως τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα, εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για το παγκόσμιο εμπόριο.
Σε θεσμικό επίπεδο, τα στενά και τα θαλάσσια περάσματα αποτελούν τις πιο ευάλωτες αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς η παρακώλυση της ναυσιπλοΐας οδηγεί ακαριαία σε αύξηση του κόστους μεταφοράς και ασφάλισης φορτίων. Για τη διεθνή αγορά, αυτό σημαίνει ότι τυχόν πραγματοποίηση των ιρανικών απειλών θα μπορούσε να προκαλέσει νέο γύρο ενεργειακής αβεβαιότητας.
Τα στάδια της ιρανικής τακτικής και ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης
Σύμφωνα με την ιρανική ηγεσία, η στρατηγική της Τεχεράνης εξελίσσεται σε τρία στάδια. Αρχικά προβλέπονται διπλωματικές διαπραγματεύσεις με τις χώρες που συνεργάζονται με τις ΗΠΑ, ώστε να αποστασιοποιηθούν από τα αμερικανικά μέτρα. Ωστόσο, εάν οι επαφές αυτές δεν αποδώσουν, η ιρανική πλευρά προειδοποιεί για απευθείας πλήγματα στα συμφέροντα των χωρών αυτών.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ιράν υιοθετεί μια νέα επιθετική στρατηγική αποτροπής, η οποία βασίζεται στην πρόληψη και την μη αναλογική ανταπόδοση για την αύξηση του κόστους κάθε εχθρικής ενέργειας.
Με τις ΗΠΑ να πιέζουν μεγάλους αγοραστές όπως η Κίνα —η οποία απορροφά άνω του 80% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου— να συμμορφωθούν με τους περιορισμούς, το επόμενο διάστημα κρίνεται ιδιαίτερα κρίσιμο για το αν οι διπλωματικές δίαυλοι θα μπορέσουν να αποτρέψουν μια γενικευμένη στρατιωτική και οικονομική σύγκρουση.
